Дунейпсо Адыгэ Хасэм и ГъэзэщIакIуэ гупым и зи чэзу зэIущIэ убгъуар бадзэуэгъуэм и 5-м Налшык къалэ щекIуэкIащ. Абы хэлэжьыхьащ Тыркум, Сирием, Иорданием, АР-м, КъБР-м, КъШР-м, Осетие Ищхъэрэ — Аланием Ставрополь, Краснодар крайхэм, щылажьэ Хасэ къудамэхэм я тхьэмадэхэмрэ лIыкIуэхэмрэ.
Апхуэдэу зыкърагъэхьэлIащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Къуэшрокъуэ Залым, УФ-м и Президентым и лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щыIэм и аппаратым и федеральнэ инспектор КъуэщIысокъуэ Тимур, КъэралкIуэцI политикэмкIэ управленэм и унафэщI Хьэсанэ Аслъэн, КъБР-м лъэпкъ Iуэхухэмрэ жылагъуэ проектхэмкIэ и министрым и къуэдзэ Гергоков Жамболэт, Урысейм ЩIэныгъэхэмкIэ и академием и Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ центрым и тхьэмадэ Иуан Петр, КъБР-м и Парламентым и депутат Къумал Заурбэч, лъэпкъылI щэджащэхэу Хъурей Феликс, ХьэIупэ ДжэбрэIил, Семэн Юрэ, Къущхьэ Догъэн, лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм я щэнхабзэ центру КъБР-м щыIэхэм я тхьэмадэхэу Литвинов Роман, Сурхайнов Ибрэхьим, Дадашев Алий, Погосян Артур, Пашалиев Ильяс сымэ, КъБР-м и Муслъымэнхэм я IуэхущIапIэм и тхьэмадэм и къуэдзэ Сыжажэ Алим, Урыс чыристан чылисэм и благочиннэ Бобылев Валентин, нэгъуэщIхэми.
ДАХ-м и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий зэIущIэр къыщызэIуихым жиIащ 2026 гъэр Урысейм и лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и илъэсу Президентым зэригъэувам къыхэкIыу, абы къызэщIиубыдэ къалэнхэр Дунейпсо Адыгэ Хасэм и лэжьыгъэми лъабжьэ зэрыхуэхъур, ди къэралым щекIуэкI политикэмрэ Iуэхугъуэхэмрэ хамэ къэралхэм щыпсэу ди лъэпкъэгъухэми фIыуэ къазэрыгурыIуэр икIи къызэрыддаIыгъыр, зи чэзу зэIущIэм блэкIа мазищым зэфIагъэкIахэр къызэрыщапщытэжынур, къалэныщIэхэр зэрагъэувынур. Япэу псалъэ зрата Къуэшрокъуэ Залым нэгъуэщI хэгъэгухэмрэ къэралхэмрэ къикIауэ зэIущIэм щIэсхэм КъБР-м и Iэтащхьэм къыбгъэдэкIыу фIэхъус псалъэкIэ захуигъэзащ икIи лъэпкъ Iуэхум мыхьэнэшхуэ зэриIэр, я мурад псори къадэхъуну зэрехъуэхъур дыщIигъуащ. «Фызытепсэлъыхьыну фубзыхуахэм сахэплъати, лъэныкъуэ куэд къызэщIеубыдэ икIи зи чэзу дыдэу зытепсэлъыхьыпхъэ куэд хэтщ. Дунейпсо Адыгэ Хасэм и ГъэзэщIакIуэ гупым и зэIущIэм ди республикэм щыпсэу нэгъуэщI лъэпкъхэм я хасэхэм я унафэщIхэр къызэревгъэблэгъар гуапэщ. Абы къегъэлъагъуэ ДАХ-р зиужь ит Iуэхухэр псом я дежкIи зэIухауэ зэрыщытыр, адыгэ зэхуэсым бзыщIа зэрыхэмылъыр, ди хабзэр, нэмысыр, тхыдэр тхъумэну, дгъэлъэгъуэну дызэрыхуэпабгъэр», — жиIащ Къуэшрокъуэм. ЗэIущIэм къыщаIэтыну Iуэхухэм щIадзэн ипэ къихуэу, Сэхъурокъуэ Хьэутий къыхилъхьэри, зэIущIэм щагъэлъэпIащ мызыгъуэгукIэ ДАХ-м и ЩIыхь тхылъымрэ дамыгъэ нэхъыщхьэмрэ зыхуэфащэу къалъытахэр. Зи IэщIагъэкIэ, щIэныгъэкIэ, зэфIэкIкIэ къахэщауэ тыгъэ лъапIэр иратащ усакIуэ Мыкъуэжь Анатолэ, Тыркум щыщ жылагъуэ лэжьакIуэхэу, КАФФЕД-м хэтхэу Лъэпщыкъуэ Онеррэ Токъмакъ Шэнэсэррэ, щIэныгъэ лэжьакIуэ, философие щIэныгъэхэмкIэ профессор Шыбзыхъуэ ФатIимэ, альпинисткэ цIэрыIуэ Пекъу Алинэ, дзэ Iуэху хэхам и ветеран Жашуев Аслъэн, щIалэгъуалэ Iуэхухэр жыджэру зезыхьэ Жидков Руслан сымэ. Хьэутий и къэпсэлъэныгъэм щIидзэн ипэ къихуэу ехъуэхъуащ Сирием щыIэ Адыгэ ФIыщIэ Хасэм и тхьэмадэу иджыблагъэ хаха Къат Хьишам. Тхьэмадэм жиIащ ДАХ-р республикэм, къэралым щекIуэкI жылагъуэ-политикэ гъащIэм жыджэру сыт щыгъуи зэрыхэтыр, лъэпкъыр зэрефIэкIуэн, хэкум зэрызиужьын зы Iуэхуи гулъытэншэ имыщIыну иужь зэритыр. Видео теплъэгъуэхэмкIэ щIигъэбыдэжу Сэхъурокъуэм къызэхуэсахэм я пащхьэ кърихьащ ди лъэпкъым и пащхьэ къиувэ Iуэхугъуэ нэхъыщхьэхэм ятеухуауэ ялэжьахэмрэ къэралым, республикэм къыщаIэтахэм халэжьыхьахэмрэ. Апхуэдэу, псалъэм папщIэ, езыр зи унафэщI «Урысейм и лъэпкъхэм я зэгухьэныгъэ» IуэхущIапIэм и къудамэу КъБР-м щыIэмрэ ДАХ-мрэ ди лъэпкъэгъухэм я Iуэху дэкIыным зэгъусэу зэрытелажьэм и гугъу ищIащ Урысейм и лъэпкъхэм я ассамблее» жылагъуэ-къэрал зэгухьэныгъэм и зимычэзу зэIущIэм зэрыхэтам, абы и тхьэмадэу Латыпов Артур зэрыхахам тепсэлъыхьащ. КъищынэмыщIауэ, мыхьэнэшхуэ иIэу къигъэлъэгъуащ къэрал лъэпкъ политикэр гъэзэщIа хъуныр зи пщэ нэхъыбэу дэлъ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лэжьыгъэм нэхъри зегъэубгъуным, щэнхабзэхэр хъума хъунымкIэ, лъэпкъ зэгурыIуэныгъэмрэ зэкъуэтыныгъэмрэ хэкум илъынымкIэ Урысейм и дэтхэнэ зы цIыхуми жэуаплыныгъэ зэрихьыр иджыри зэ ягу къагъэкIыжыным хуэгъэпсауэ къызэрагъэпэща «Лъэпкъыр зэрыгушхуэ» саугъэтым теухуа зэпеуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм къыщызэрагъэпэ щыну Iыхьэр мы гъэм Къэбэрдей- Балъкъэр Республикэм щрагъэкIуэкIыну дзыхь къызэрыхуащIам. Абы щытекIуахэр 2026 гъэм жэпуэгъуэм и 8 — 9 махуэхэм Налшык щагъэлъэпIэнущ. Хьэутий зи гугъу ищIахэм ящыщщ ДАХ-р бзэр, хабзэр, тхыдэр хъумэным зэрытелажьэр, абы теухуауэ республикэм щекIуэкI сыт хуэдэ Iуэхуми я Iыхьэ зэрыхалъхьэр. Псалъэм къыдэкIуэу жыпIэмэ, КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм Егъэджэныгъэ IэнатIэм пэрытхэм я Iэзагъым хэгъэхъуэнымкIэ зэпымычу лажьэ и центрым Адыгэбзэм зегъэужьынымкIэ и лабораторэм гъэ къэс иригъэкIуэкI «Унагъуэр анэдэлъхубзэм, хабзэм я хъумакIуэщ» республикэпсо зэпеуэм щытекIуахэр ДАХ-м игъэлъэпIащ мы гъэм. Къэрал къулыкъущIапIэхэри, Дунейпсо Адыгэ Хасэри зытелажьэр зы Iуэхущ, ар Хэкурщ, лъэпкъырщ зэхьэлIар. Мы зэпеуэми и мурад нэхъыщхьэу щытар адыгагъэм къызэщIиубыдэ къалэн псори адыгэ унагъуэм деж къызэрыщежьэр гъэлъэгъуэнырт, адыгэм я зэхэтыкIэм, хэкум лъагъуныгъэу хуаIэм, нэмысым, хабзэм, тхыдэм щIэблэр щыгъуэзэнымкIэ жэуаплыныгъэ нэхъыбэ зыхьыр унагъуэр зэрыарар нэрылъагъу щIыныр арати, ар къызэхъулIахэр ягъэлъэпIащ. Апхуэдэу Адыгэ ныпым теухуа зэIущIэ купщIафIэ Лъэпкъ музейм зэрыщрагъэкIуэкIам, абы щIэныгъэлIхэр, профессорхэр къызэрырагъэблэгъам, студентхэм, школакIуэхэм я дежкIэ щхьэпэу зэрыщытам тепсэлъыхьыжащ тхьэмадэр. Гъэ къэси хуэдэу, адыгэхэм я щыгъуэщIэж махуэр накъыгъэм зэрекIуэкIам теухуа Iыхьэм Сэхъурокъуэм къыщыхигъэщащ ди блэкIар тщIэжу, ди къэкIуэнум дыхуэплъэу дыпсэун, ди адэжьхэм я фэеплъым пщIэ хуэтщIрэ абыхэм я дерсыр и лъабжьэу пщэдейр духуэу дызэхэтыныр зэрынэхъыщхьэр. АдэкIэ чэзууэ псалъэ иратащ Адыгейм, Къэрэшей-Шэрджэсым, Шапсыгъым, Ставрополь крайм щызэхэт Адыгэ Хасэхэм я тхьэмадэхэу ЛIымыщэкъуэ Рэмэзан, Аслъэн Алий, КIэкIыхъу Мэжид, Шыбзыхъуэ Юрэ сымэ. Зэлэжьыр зы Iуэхуми, щIыналъэ къэс щхьэхуэныгъэ зэриIэм хуэдэу, Хасэ тхьэмадэхэр зи ужь итхэр куэду зэтопщIыкI. ЛIымыщэкъуэ Рэмэзан блэкIа мазищым зэлэжьахэм ящыщу къыхигъэщар дунейпсо зэпыщIэныгъэхэрщ. Хасэм и лIыкIуэхэр республикэм щэнхабзэмкIэ и лэжьакIуэхэр я гъусэу Тыркум щыIащ, абы зыкъыщагъэлъэгъуащ, КАФФЕД-м и лIыкIуэхэм яхуэзащ, Урысейм и ЛIыкIуэ IуэхущIапIэу а къэралым щыIэм зэIущIэхэр щрагъэкIуэкIащ. А псоми убгъуауэ тепсэлъыхьыжащ Рэмэзан. Шыбзыхъуэ Юрэ нэхъыбэу зи гугъу ищIар Ставрополь щыIэ «Адыгэхэр» лъэпкъ щэнхабзэ центрым и лэжьыгъэр къызэрызэгъэпэщарщ. Ахэр нэхъыбэу зыдэлажьэр а къалэм щеджэ, щыпсэу щIалэгъуалэрщ. Абы къыхэкIыу бзэр зрагъэщIэным, хабзэр, тхыдэр ящымыгъупщэным теухуауэ махуэшхуэхэр, зэIущIэ зэмылIэужьыгъуэхэр зэхашэ икIи лъэпкъ махуэ хэхахэм зэхохьэри, лъапIэныгъэхэр яIэт. КIэкIыхъу Мэжид и гугъу ищIащ лъэпкъ куэд щызэхэс Сочэ къалэм щекIуэкI зэхыхьэхэм шапсыгъхэр жыджэру зэрыхэтым, я щэнхабзэр зэрыщагъэлъагъуэм, Адыгэбзэм, Ныпым, Фащэм я махуэхэр лъэпкъ махуэшхуэм хуэдэу зэрыдахым. Апхуэдэуи къыхигъэщащ лъэпкъ Iуэхур иIуатэу Лазаревскэ районым къыщыдэкI «Шапсугия» газетым хы ФIыцIэ Iуфэм Iус ди лъэпкъэгъухэм я дежкIэ мыхьэнэшхуэ зэриIэр, ар Краснодар крайм къарит грантымкIэ къызэрыдагъэкIыр, нэгъуэщIхэри. КАФФЕД-м и тхьэмадэ Улучай Юнал зи гугъу ищIар Кавказ Хасэхэм я Федерацэм щыщхэр Урысейм и лIыкIуэу Тыркум щыIэ Вершинин Сергей зэрыхуэзаращ. Ар зытеухуауэ щытар адыгэ хэхэсхэмрэ адэжь хэкумрэ я зэпыщIэныгъэхэм зегъэужьынырт. «Хуабжьу псалъэмакъ купщIафIэ дедгъэкIуэкIащ Вершининым икIи хэкум дызэрыпыщIам теухуауэ куэд жетIащ. Езыми къыхигъэщащ Урысейм лъэпкъ куэд зэрисыр, абыхэм ящыщ дэтхэнэ зыми къэралым пщIэ зэрыхуищIыр, и бзэр, хабзэр, тхыдэр ихъумэнымкIэ, иджынымкIэ Iэмал псори зэрыритыр. Дэ нэхъ дыщIелъэIуахэм ящыщщ адэжь щIыналъэу къэтлъытэ Урысейм дгъэзэжыным пыщIа гугъуехьхэр нэхъ тщагъэпсынщIэну, къытпаубыд хабзэр нэхъ ягъэтIэсхъэну», — жиIащ Юнал. Тхьэмадэм и псалъэхэм къыпищэу, зыгъэгузавэхэр утыку кърихьащ Лъэпщыкъуэ Онер. Абы къыхигъэщащ Хэкум еджакIуэ къакIуэ студентхэм Тыркум исхэр куэдкIэ зэращыгугъыр, ахэр адыгэу къызэтенэнымкIэ хэкум щеджам, бзэр зэзыгъэщIам, адэжь щIыналъэм и IэфIыр зыгъэунэхуам мыхьэнэшхуэ зэриIэр. Абы къыхэкIыу, нэхъапэм еджакIуэу къакIуэр нэхъыбэу зэрыщытар, абы куэдкIэ зэрыкIэрыхуар жиIэри, мы Iуэхум лъэныкъуитIми гулъытэ зэрыхуащIыпхъэр игъэбелджылащ. Къат Хьишам Сирием ис адыгэхэм къабгъэдэкI сэлам гуапэ къызэхуэсахэм ярихыжащ икIи жиIащ иджыпсту абы щекIуэкI политикэм куэд зэрыригузавэр. «Къапщтэмэ, мы къэралым илъэс 15 хъуауэ революцэ щокIуэкI. Абы къыхэкIыу, адыгэу къинэжар исам и процент 30-щ. Нэхъыбэр Тыркум Iэпхъуащ, Европэм кIуахэри диIэщ, Хэкум къэкIуэжаи къытхэтщ. Экономикэр зэрызэтещэхар къэплъытэмэ, абы щыпсэухэр иджыпсту гугъу йохь, ауэ къэрал унафэщIу техьагъащIэхэм, псори фIыкIэ щогугъ», — жиIащ Хьишам. Къэбэрдей-Балъкъэрым Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и къэрал институтым и унафэщI, «Хэку» зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Дзэмыхь Къасболэт зи гугъу ищIар Къэбэрдей-Балъкъэрыр езым фIэфIу Урысей къэралыгъуэм зэрыгухьам ехьэлIауэ 2027 гъэм ирагъэкIуэкIыну Iуэхугъуэхэм я жылагъуэ-политикэ мыхьэнэрщ. Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд мы гъэм фокIадэм и 20-м Адыгэхэм я махуэр ди республикэм зэрыщагъэлъэпIэнум тепсэлъыхьащ икIи къызэхуэсахэм ягу къигъэкIыжащ а махуэр къызэрежьар, 2014 гъэ лъандэрэ зэрырагъэкIуэкIыр, нэгъуэщIхэри. КъБР-м Лъэпкъ Iуэхухэмрэ жылагъуэ проектхэмкIэ и министерствэм и къудамэм и унафэщI Дзасэжь Анзор «Зэлъэпкъэгъухэм я сабий зыгъэпсэхугъуэ-2026» фIэщыгъэм щIэт Iуэхур къызэрызэрагъэпэщым и гугъу щищIым къыхигъэщащ ДАХ-мрэ министерствэмрэ зэгъусэу зэхашэ лагерыр мы гъэм бадзэуэгъуэм и 27-м къыщыщIэдзауэ шыщхьэуIум и 4 пщIондэ зэрекIуэкIынур, псори зэхэту ныбжьыщIэ 62-м хэкум зэрызыщагъэпсэхунур.
