Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым иджыблагъэ щагъэлъэпIащ а еджапIэм и ректору щыта Лъостэн Владимир къызэралъхурэ илъэс 95-рэ зэрырикъур. УнафэщI, щIэныгъэлI, жылагъуэ лэжьакIуэ, КъБКъУ-м и закъуэ мыхъуу, республикэми зиужьынымкIэ лэжьыгъэшхуэ зэфIэзыха цIыхушхуэр ягу къыщагъэкIыжа «Iэнэ хъурейр» къызэрагъэпэщат университетым хэт щIэныгъэ библиотекэмрэ ЩIэныгъэхэмрэ Дунейпсо Адыгэ академиемрэ зэщIыгъуу.
Лъостэныр 1931 гъэм накъыгъэм и 2-м Шэрэдж куейм хыхьэ Аушыджэр къуажэм къыщалъхуащ. Налшык курыт еджапIэ №2-р ехъулIэныгъэкIэ къиуха нэужь, Москва дэт бгылъэ институтым щIэтIысхьащ. Къыхиха IэщIагъэр и псэм къызэрыдэмыхьэм гу щылъитэм, абы еджэныр нимыгъэсу къыщIэкIыжри, къыкIэлъыкIуэ илъэсым щIэтIысхьащ Ломоносовым и цIэр зэрихьэу Моск¬ва дэт къэрал университетым и философие факультетым. А лъэхъэнэрщ Владимир къызэгъэпэщакIуэ зэфIэкI лъагэхэр зэрыкъуэлъыр наIуэ къыщыхъуари.
Ар мызэ-мытIэу СССР-м, КъБР-м я Совет Нэхъыщхьэхэм я депутату хахащ. Илъэс зыбжанэкIэ республикэм и Совет Нэ¬хъыщхьэм и тхьэмадэм и къуэдзэу щытащ, «Хэку» зэгухьэныгъэм и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм, респуб¬ликэм и вузхэм я ректорхэм я советым я унафэщIу лэжьащ. Апхуэдиз зэфIэкI зыбгъэдэлъа Лъостэным къэралым дамыгъэ лъапIэ куэд къыхуигъэфэщащ. Абыхэм ящыщщ Бэракъ Плъыжь, «ЩIыхьым и дамыгъэ» орденхэр, медаль, щIыхь тхылъ зыбжанэр. Абы зэрихьэрт КъБР-м, Адыгей Республикэм щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ цIэ лъапIэхэр, ИнформатикэмкIэ дунейпсо академием и академикт.
Лъостэныр унафэщI зэрыхъуам, абы еджапIэ нэхъыщхьэр зэрыригъэфIэкIуам тепсэлъыхьащ КъБКъУ-м и проректор, юридическэ щIэныгъэхэмкIэ кандидат ГъукIэпщокъуэ Мурат:
— ЩIэныгъэ нэхъыщхьэ зригъэгъуэту республикэм къэзыгъэзэжа Лъостэныр япэщIыкIэ КПСС-м и Къэбэрдей обкомым и къудамэхэм ящыщ зым инструктору, иужькIэ партым и Прималкэ райкомым и етIуанэ секретару ягъэуващ. Лэжьыгъэм хуэIэижьу гу зылъата IэщIагъэлIым мыгувэу къыхуагъэфэщащ партым и Тэрч куей комитетым и япэ секретарь къулыкъур, итIанэ Тырныауз вольфрам-молибден комбинатым и парткомым и секретарь къалэныр. Сыт хуэдэ IэнатIэми Лъостэным зыкъыщигъэлъэгъуащ жэуаплыныгъэ зыхэзыщIэ унафэщIу, лэжьыгъэм и къызэгъэпэщакIуэ IэкIуэлъакIуэу. Къыдэлажьэхэм ар къызэралъытэр унафэщI къудейуэтэкъым, атIэ дэтхэнэми чэнджэщэгъуфIу, гу зэIуха зиIэ ныбжьэгъу пэжу яIэт. 1961 — 1969 гъэхэм Лъостэным и щIэныгъэм щыхигъэхъуащ Жылагъуэ щIэныгъэхэмкIэ Урысей Академием. Философие щIэныгъэхэмкIэ кандидат хъуа нэужь, Владимир философиемкIэ абы и кафедрэм и егъэджакIуэу, и унафэщIу лэжьащ. Лъостэныр щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым и унафэщIу щагъэувам, абы лэжьыгъэм «бэуэкIэщIэ» хилъхьауэ щытащ. Апхуэдэу IуэхущIапIэм пыщIэныгъэщIэхэр яхуиIэ хъуат, Адыгеймрэ Къэрэшей-Шэрджэсымрэ нэмыщI, Кавказыр зыджу къэралым ис нэгъуэщI щIэныгъэлIхэми. Ди республикэм щIэныгъэм нэхъри зыщегъэужьыным сыт щыгъуи пылът Лъостэныр. Москва, Ленинград, нэгъуэщI къалэшхуэхэм я вузхэм я аспирантурэхэм я щIэныгъэм щыхагъэхъуэну КъБКъУ-р къэзыуха щIалэгъуалэ лъэрызехьэхэр игъакIуэрт. Ди щIыналъэм хиубыдэ дэтхэнэ зы жылэми я тхыдэр джын щIадзауэ щытащ Владимир и жэрдэмкIэ. Ар езыри жыджэру хэтт апхуэ¬дэ къэхутэныгъэхэм. Апхуэдэ лэжьэкIэщIэм и фIыгъэкIэ институтыр зэман кIэщIым къриубыдэу езым хуэдэ IуэхущIапIэхэу Кавказ Ищхъэрэм щыIэхэм я нэхъыфI хъуащ. Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и ректору щагъэува I973 гъэм Лъостэн Владимир и ныбжьыр зэрыхъур илъэс 42-рэт. Ауэ щIыхь лъагэрэ жэуаплыныгъэ инрэ зыпылъ апхуэдэ къулыкъу мытыншым пэрыхьа адыгэ щIалэр къыщы¬дзыха къэхъуакъым. Илъэс 21-кIэ ирихьэкIащ абы а къулыкъур. А лъэхъэнэм къриубыдэу нэхъ наIуэж къэхъуащ Лъостэным зэчийуэ бгъэдэлъым и инагъыр, иIэ щIэныгъэм и кууагъыр, — жиIащ ГъукIэпщокъуэм.
Лъостэн Владимир дэлэжьахэм, ар зыцIыхуахэм нобэр къыздэсым яIуэтэж абы республикэм и еджапIэ нэхъыщхьэр езым хуэдэхэм фIыкIэ къахэщ зэрищIар. Абы къыщызэригъэпэщат докторантурэ, кандидат, док-тор диссертацэхэр пхыгъэкIынымкIэ совет щхьэхуэхэр. А лъэхъэнэм щIадзащ техникэ лъэрызехьэхэр университетым щыгъэувынми. Фундаментальнэ, прикладной къэхутэныгъэхэм гулъытэ хэха зэра¬хуищIар 80 гъэхэм я пэщIэдзэм фи¬зикэ, химие, полимер технологие, экологие къудамэхэр университетым щефIэкIуэным хуэщхьэпащ.
Апхуэдиз лэжьыгъэшхуэм ехъулIэныгъэфIхэри къыпэкIуащ. ИкIи I980 гъэхэм я пэщIэдзэм КъБКъУ-м Лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэ ор¬деныр — къэрал дамыгъэ лъапIэр къыхуагъэфэщауэ щытащ. Университетыр Кавказ Ищхъэ¬рэм щIэныгъэмкIэ, щэнхабзэмкIэ, егъэджэныгъэмкIэ и IуэхущIапIэ нэхъыфIхэм хабжащ.
Профессор, щIэныгъэлI, егъэджакIуэ, гъэсакIуэ Iэзэм и къалэнхэм дэщIыгъуу жылагъуэ мыхьэ¬нэ зиIэ лэжьыгъэшхуи зэфIигъэкIыу щытащ. А псоми къыдэхуэу студентхэм, аспирантхэм, егъэджакIуэхэм я Iуэху зэIумыбзхэми гу лъитэрт, и къару къихь къимыгъанэуи ядэIэпыкъурт. Апхуэдэу, тхыдэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, КъБКъУ-м и егъэджакIуэ Мамсыр Хьэмидбий игу къигъэкIыжащ Лъостэным къыхуищIар:
— Аспирантурэм сыщIэсу, сыунагъуэу, ди бын пажэри диIэххэу дачэм дыщыпсэурт. Гугъу дехьырт. А зэманым дачэхэм ущыпсэууэ ядэртэкъым, къызэращIэу, уэздыгъэр паупщIырт. Куэдрэ убзыщIынт?! Арами, сыIэмалыншэт. Лъостэным къищIащ си щэхур. Сриджэри, ткIийуэ къыщIэупщIащ си Iуэху зыIутым. Сэри ехьэкI-къехьэкI хэмылъу псори хуэсIуэтащ. Абы щыгъуэ университетым и лэжьакIуэхэр фэтэр зратынухэм я чэзум ягъэувурэ, псэуалъэкIэ къызэрагъэпэщын хуейуэ хабзэ щыIэт. Ауэ щыхъум, Лъостэным къызжеIэ: «Чэзум узгъэуврэ фэтэр къуатмэ нэхъыфIщ. ИтIанэ уи кандидат лэжьыгъэм нэхъ хуиту уелэжьынщ, унагъуэри зыхуей нэхъ хуэбгъэзэнщ». Сызыщымыгугъат! Си пщIыхь нэхъ IэфI дыдэхэми зэи къыхэмыхуа хъуэпсапIэт ар. Мис апхуэдэу къыздэIэпыкъуауэ щытащ Лъостэныр. Абы щIэныгъэ, жылагъуэ лэжьыгъэу зэфIихым къыдэхуэу дэ, университетым и еджакIуэхэм, лэжьакIуэхэм гулъытэ къытхуищIыну хузэфIэкIырт, цIыхуфIт, — жиIащ щIэныгъэлIым.
Апхуэдэу, Лъостэныр псалъэ гуапэкIэ ягу къагъэкIыжу зэIущIэм къыщыпсэлъащ филологие щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Гъут Iэдэм, химие щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Хъурей Арсен, тхакIуэ, журналист Котляровэ Марие, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ академием и щIэныгъэлI нэхъыщхьэ секретарь, биологие щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Щхьэгъэпсо Сэфарбий, нэгъуэщIхэри.
— Лъостэн Владимир сэрэ зы къуажэ дыкъыдэкIащ. Ар зымыцIыхуам къебгъэцIыхун папщIэ, мы зэIущIэм къыщапсэлъа гукъэкIыжхэм щыбгъэгъуэзэн хуейуэ аращ. Абы теухуа дэтхэнэ хъыбарри гъэнщIащ цIыхунагъкIэ, щIыхь лъагэкIэ, хуабагъэкIэ. Куэдым ядэIэпыкъуащ, куэди лъагъуэ тригъэуващ Лъостэным. Сэри сцIыхуащ а лIы щэджащэр икIи зыдэIэпыкъуахэм сащыщщ. ИкIи нобэр къыздэсым зэхузохьэс Владимир теухуа тхылъхэр, газетхэм, журналхэм къытехуэ тхыгъэхэр. Дэтхэнэ зыми, къытебгъэзэжурэ, ущIэджыкIыху умыгъэщIэгъуэну плъэкIыркъым абы хузэфIэкIыу щытар. УнафэщI гъуэзэджэт ар. Университетым псэ къыхэзылъхьэжар, зезыгъэужьар, и щIыхьыр зыIэтар Лъостэнырщ. Ар къыхуалъхуат зэрихьа къулыкъум. КъызыхэкIа унагъуэм утепсэлъыхьмэ, нэрылъагъущ, нэгъуэщI гъуэгу къыхихыну зэрыщымытар: абы и адэри адэшхуэри еджат, щIэныгъэшхуэ ябгъэдэлът, IэщIагъэ дахэ яIэт. ЩIэныгъэхэмкIэ кандидат сыхъуауэ Ростов къалэм дэт къэрал университетым сыкъыщикIыжам, Владимир лэжьапIэ сыкъищтауэ щытащ. Си Iуэху зэхуэмыхъуми, чэнджэщ сыхуейми зэи утыку сыкъринакъым, си щхьэ есхьэлIакIи сыкъигъэщIэхъуакъым. 1994 гъэм фокIадэм и 14-м дунейм ехыжащ Лъостэныр. ГъащIэ кIыхьу щымытами, щIэныгъэм, тхыдэм лъэужь ин къыхинащ абы. Нобэр къыздэсым цIыхум щапхъэу къахуэпхьыну зыхуэфащэт Владимир, — жиIащ Щхьэгъэпсом.
Лъостэн Владимир и цIэр Налшык къалэм и уэрамхэм ящыщ зым фIащащ, абы и фэеплъыр КъБКъУ-м и пэIущIэм щIэтщ, и гъащIэр щхьэузыхь зыхуищIа лэжьыгъэми пащэ абы и гъэсэнхэм.
