Гугъуэт Миланэ сабийхэм я дзэм еIэзэ дохутырщ, «Дента Лэнд» дзэ клиникэм щолажьэ. НыбжькIэ щIалэ пэтми, гурэ псэкIэ къыхиха IэщIагъэм и и Iэмалхэмрэ щэхуу хэлъхэмрэ къигъэIэрыхуащ. ЦIыкIухэм я узыншагъэм укIэлъыплъыным къалэн къыпщещI ахэр фIыуэ плъагъуныри, къыдэпхьэхыфынри. Миланэ абыи полъэщ. Зи дзэ игъэхъуж цIыкIухэр дохутырым и деж кIуэну яфIэфIщи, сурэтхэр хуащIурэ хуахь, усэщIэ зэрагъэщIамэ къыхуоджэ, хьэпшыпыщIэ къахэхъуами ирагъэлъагъу. ИтIанэ, дохутыр Iэпэ щабэм и «псалъэгъу» цIыкIухэм я дзэхэр щIэрыпс яхуещIыжри, гуфIэу щIегъэкIыж. И IэщIагъэр къызэрыхихам, и студент гшукъэкIыжхэм, лэжьыгъэм гукъыдэж къызэрыхихым теухуауэ депсэлъащи, ди упщIэхэм къызэрыпэдждэжамкIэ дывдогуашэ.
— Дзэ дохутыр IэщIагъэр къызэрыхэпхам и гугъу къытхуэщI.
— СызэрыцIыкIу лъандэрэ сехъуапсэрт халат хужь сщыгъыу сылэжьэну. Сабий сад нэужьым си анэр здэлажьэ сымаджэщым сыздишэрт. Абы щылажьэхэм сехъуапсэрт, сахудэплъейрт, сахэплъэрт. Нэхъ ин сыкъэхъуа нэужь, дзэм щеIэзэ поликлиникэм сашэурэ си дзэхэм кIэлъагъэплъырт. Абы щыгъуи си дзэхэм къеплъ дохутырым набдзэгубдзаплъэу сыкIэлъыплъырт. И IэбэкIэр, Iэмэпсымэхэр зэриIыгъыр, къызжиIэхэр — посри сфIэгъэщIэгъуэнт. Ахэр лъабжьэ хуэхъуауэ къысщохъу си IэщIагъэр къыхэсхыным. Курыт еджапIэр къыщызухым, сызыхуеджэнум теухуауэ си адэ-анэм сыхагъэзыхьакъым, «Уэ езым уи гум нэхъ пIэпихыр IэщIагъэ пхуэхъунщ», — жаIэри. Медицинэрат си нэ къызыхуикIри, сытрагъэгушхуащ. Курыт еджапIэр (Налшык гимназия №13 — р) 2016 гъэм къызэрызухыу, КъБКъУ-м медицинэмкIэ и факультетым СтоматологиемкIэ и къудамэм сыщIэтIысхьащ. ИлъэситхукIэ седжэри, 202I гъэм ординатурэм сыкIуащ. 2023-гъэм ари къэзухащ.
— Уи студент гукъэкIыжхэр сыт хуэдэ?
— Студент зэманыр куэдрэ сигу къокI. Сыщеджэм старостэу сыщытащ. Ди гупыр зэкъуэтт, зэхуэгъэкIуатэ диIэт. Ноби дызэрыщIэу, зыр зым лэжьыгъэ IуэхукIэ чэнджэщэгъу дызэхуэхъуу дыкъызэдогъуэгурыкIуэ.
Медицинэм ухуеджэным, ар IэщIагъэ пщIыуэ уи гъащIэр еппхыным жэуаплыныгъэ хомылъхьэу хъунукъым. Сыту жыпIэмэ, цIыхум и узыншагъэм теухуащ а IэщIагъэр. Гугъущ дауи, уеджэнри улэжьэнри. Ауэ сыдихьэхыу седжащ, тхылъыр псом япэ изгъэщащ. Экзаменхэр щызиIэм деж, си хьэщIапIэ кIуэнри, тIэкIу зытезгъэунри къэзгъанэрт. Iыхьлыхэм я хьэгъуэлIыгъуэ куэд зыхэзгъэкIыжащ экзамен сиIэу техуэурэ.
— Уи лэжьыгъэм узыгъэгушхуэу сыт хэлъыр?
— Зыгуэрым и дзэм узэреIэзамкIэ арэзы пщIауэ, зы сабий и дзэхэм зэрыхуэсакъын хуейр гурыбгъэIуарэ гуфIэу щыщIэкIыжым деж гукъыдэжым зеIэт. Ар къаруи пхуохъу адэкIэ уигурэ уи псэрэ етауэ Iуэхум пыпщэным папщIэ. ЕтIуанэ гъуэгу хуэныкъуэ хъуми, адэ-анэхэм сабийхэр къашэ къытрагъазэурэ. Апхуэдэу дзыхь къыщыпхуащIкIи уи гуапэ мэхъу, дауи.
Дзэ узыр Iейэ уигу хэзыгъэщIхэм, узыгъэгуэуэщхьэуэхэм ящыщщ. Апхуэдэ узыр цIыхум щхьэщыпхыфмэ, и узыншагъэм теухуауэ сэбэп ухуэхъуфмэ, аракъэ IэщIагъэм и IэфI хъужри!
— Сабийхэм уеIэзэныр къыхэпхащ…
— Ординатурэм сыщIэтIысхьа къудейуэ, Налшык «Денталенд» клиникэм лэжьэн щыщIэздзащ ассистенту. Илъэсрэ ныкъуэрэ сабийхэм я дзэм елэжь дохутырым и дэIэпыкъуэгъуу сыщытащ. Дохутырым сыдэлэжьэху сабий зыблэкIхэм садэуэршэрурэ, згъэджэгурэ, садэгушыIэурэ сыкъыдахьэхащ. «Мис мы псэ къабзэхэращ сэ сызэIэзэну сыхуейр», — жысIащ сигукIэ. 2023 гъэм ординатурэр къызэрызухамкIэ дипломыр къызэрысIэрыхьэжу, сабийхэм я дзэ дохутыру лэжьэн щIэздзащ. Сабийхэм садэлэжьэнымкIэ сэбэп къысхуэхъуахэщ, сыт щыгъуи упщIэжэгъу сщIахэщ, ноби щхьэпэ куэд я деж къыщысщIэу садолажьэ сытым дежи фIыщIэ лей зыхуэсщI дохутырхэм: дзэ клиникэр зыгъэлажьэхэу Ало Элянэрэ Бахъсэн Дианэрэ, зи дэIэпыкъуэгъуу сыщыта Быф Дианэ.
— ЦIыкIухэм я дзэр хъума хъуным папщIэ сыт хуэдэ чэнджэщхэр ептынт адэ-анэхэм?
Сабийм и япэ дзэр къыщыхэжам щегъэжьауэ, абы хуэсакъын, кIэлъыплъын хуейщ. Япэ дзэм щыщIэдзауэ, зэрызыхэу лъэщIын хуейщ. Iэмэпсымэ тыншхэри щыIэщ мы зэманым абы папщIэ. Iэпхъуамбэм палъхьэ селиконми, дзэр зэрагъэкъабзэ хъыдан хужь цIыкIухэрами хъунущ къэбгъэсэбэп. Сабийм и дзэр махуэм тIэу лъэщIын хуейщ. Пхъэщхьэмыщхьэхэр, гъэшхэкIхэр нэхъыбэу ебгъэшхыу, IэфIыкIэр ебгъэгъэмащIэмэ нэхъыфIщ. Си деж къашэ цIыкIухэм яжызоIэ дзэм зэрыдэIэбэ Iуданэ псыгъуэм хуэдэ махуэ къэс къагъэсэбэпыну. Мазищ къэсыху дзэ дохутырым деж пшэну щхьэпэщ сабийр.
— Миланэ, уи сабиигъуэр уигу къэбгъэкIыжмэ, сытхэр уи нэгу къыщIыхьэрэ?
— Сабиигъуэр сигу къэзгъэкIыжмэ япэу си нэгу къыщIыхьэжыр къуажэхэм сашэжу зэрыщытарщ. Къэрмэхьэблэ джэбащхьэм си адэшхуэм сыдишырти, удз гъэгъа дахэхэр зэхуэсхьэсырт, псыежэхым сишэрт, губгъуэм зыщызигъэплъыхьырт. ИтIанэ, дадэ и хъыбархэр, и чэнджэщхэр, и ущиехэр ящыщ гукъэкIыж хуабэхэм. Сэ сыдохутыр хуэдэу, дадэ сымаджэрэ ар згъэхъужу сыджэгуу зэрыщытар си гум IэфIу илъщ.
Си анэшым — Зеикьуэ – сыщашэри гухэхъуэт. Нэхъыжьхэр къедгъэтIысэкIырти, ахэр Iэгу къытхуеуэу, си анэ дэлъхум и къуэхэм сэрэ теплъэгъуэхэр ядгъэлъагъурт, дыкъафэрт. Си анэшхуэм хадэ дахэу зэрихьэрти, ар тфIэдахэу, хадэхэкIыу итхэм дытепсэлъыхьурэ телефонкIэ видео цIыкIухэр тетхырт. Иджы къыдощтэжри доплъыж ди видеотеплъэгъуэхэми, дродыхьэшхыж.
Си сабиигъуэ гукъэкIыжхэм ящыщщ курыт еджапIэм сызэрыщIэсари. АдыгэбзэмкIэ зэпеуэхэм сыхэту щытащ куэдрэ. 8-9 классхэм сыщеджэхэм «Джэгурэш» зэпеуэм сыхигъэхьэрт егъэджакIуэм. Егъэлеяуэ сегугъуу зыхуэзгъэхьэзырт, ди бзэм теухуауэ гъэщIэгъуэн куэдым гу лъыстэрт. Адыгэ шхыныгъуэхэр пщэфIынымкIэ зэгуэр зэпеуэ сыхыхьати, си анэшхуэм щIыгъуу пасэрей шхыныгъуэ зыбжанэ сыпщэфIауэ щытащ. Абы щыгъуэ сигу изубыдащ си анэшхуэм «кIэрахъуэ тегъауэ» жыхуиIа адыгэ шхыныгъуэр. Дзажэ гъэгъуар мафIэ дэпкIэ игъажьэрти, абы къыщIэжа дагъэр мэрамысэ хуабэм щIикIэрт. ЩIакхъуэ зэтеупIэщIыкIым и пщэфIыкIэми сригъэсауэ щытащ си анэшхуэм.
— ЯпэкIэ укIуэтэнымкIэ сэбэп къыпхуэхъуу сыт хуэдэ хьэл-щэн пхэлъ?
— Си гум ислъхьаIамэ, ар зэзгъэхъулIэным ерыщу зызопщыт, Iуэху ныкъуэщI къэзгъанэркъым.
— Насыпыр сыт уэркIэ?
— Сэ насыпыр къызэрызгурыIуэр мыращ: уи нэхъыжьхэр пхуэузыншэу къыпщхьэщытымэ, уи хъуреягъкIэ къыбдекIуэкI цIыхухэм я Iуэхухэр ефIакIуэмэ, дунейр щIэращIэмэ, мамырыгъэр диIэмэ, гуапагъэ ди зэхуаку дэлъмэ, уигу къыдыхьэ лэжьыгъэ IэнатIэм уузыншэу упэрытмэ, цIыхухэм сэбэп уахуэхъуфмэ, ар насыпщ. Дэтхэнэ зи насып къэкIуэгъуэри ехъуапсэу си гугъэщ унагъуэ дахэ иухуэну. Сэри абыхэм сащыщщ. ЦIыхум и кIэм нэсу насыпыфIэу зибжыжын щхьэкIэ унагъуэ хуэныкъуэщ, дауи. ГуфIэгъуэри, гуауэри зыдигуэшын гъащIэ гъусэ зиIэр насыпыфIэщ.
