Дунейм къытехьащ ЩIДАА-м и щIэныгъэ журналым и 3-нэ къыдэкIыгъуэр.
Математикэ къудамэмкIэ тхыгъэ купщIафIэ къитхащ Математикэмрэ автоматизацэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр институтым и лэжьакIуэ Мэкъуауэ Рузаннэ.
Антеннэ хъар зытет БПЛА Iэмэпсымэхэм я лэжьэкIэмрэ зыр адрейм зэран зэрыхуэхъужымрэ тетхыхьащ физико-математикэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Бэвыжь Михаил.
ГеофизикэмкIэ тхыгъитI къытехуащ мы къыдэкIыгъуэм. Дунейм и щытыкIэ зызыхъуэжым мэкъумэшыр нэхъ езэгъырабгъуу зэрыхагъэхъукI Iэмалхэм топсэлъыхь физико-математикэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Ашэбокъуэ Борис.
Физико-математикэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Ташиловэ Аллэ и Iэдакъэ къыщIэкIащ «Дунейм и щытыкIэм зэрызихъуэжыр: щхьэусыгъуэхэмрэ абыхэм кърикIуэ Iуэхугъуэхэмрэ» къэхутэныгъэр.
«Кавказ КъуэкIыпIэмрэ Курытымрэ, КавказщIыбым щыкI губгъуэ жыхапхъэ лIэужьыгъуэхэр» фIащащ биологие щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Щхьэгъэпсо Сэфарбий, математикэмкIэ аспирант Жэрыкъуэ Сабринэ, КъБКъУ-м медицинэмкIэ и къудамэм и лэжьакIуэ Щхьэгъэпсо Каринэ сымэ зэлэжьа тхыгъэм.
Техникэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессорхэу ШэджыхьэщIэ Юрийрэ Егъуэж Артуррэ я тхыгъэ къытехуащ журналым. Ар теухуащ автомашинэм и техникэ-экономикэ мардэхэр зэрырагъэфIакIуэ Iэмалхэм.
Тхыгъэ гъэщIэгъуэн ягъэхьэзыращ медицинэ щIэныгъэхэмкIэ кандидат КIыщокъуэ Рустам, КъБКъУ-м медицинэмкIэ и къудамэм щIэс Мамий Аминэ, Хьэщыкъуей Илонэ, Эттеевэ Салимэ сымэ. Ахэм къаIэтыжащ Кавказ ищхъэрэм и лъэпкъ медицинэр: фэрэкI хэлъхьэным и къежьапIэмрэ абы кавказ лъэпкъхэр зэрыхуэкIуамрэ. ЩIэныгъэлIхэм зэратхымкIэ, фэрэкI узым япэ дыдэу адыгэхэм Iэмал къызэрыхуагъуэтам и хъыбарыр зыIуэтэ¬жар Мотре де ла Абрищ. Франджыр швед пащтыхь Карл XII и тIасхъэщIэхыу щытащ. 1711 гъэм ар къэкIуащ Кавказым. «Адыгэхэм егъэлеяуэ теплъэ дахэ зэраIэр слъагъурт, бгылъэ щIыпIэхэм нэхъри сикIуэтэху. ГъэщIэгъуэн сщыхъуащ фэрэкIым лъэужь къызытрина абыхэм зэрахэмытыр. ИтIанэ сыщIэупщIащ, а узыфэ зэрыцIалэм Iэмал гуэр къыхуамыгъуэтауэ пIэрэ жысIэри… Сызыпамыгъаплъэуи, Iуэхум сыщагъэгъуэзащ. Узым щахъумэнур узым кърагъэцIалэрт, фэрэкIым къищI шыным щыщ мащIэ ар къызыпкърымыхьам и лъым хагъэлъадэрт, мастэ хаIуурэ.
Мыгувэу Iэмал сихуащ адыгэхэм фэрэкIыр зэрызыхалъхьэм къуажэ гуэрым си нэкIэ сыщыкIэлъыплъыну. ДыгъуэгурыкIуэу, сэ зэхэсхащ дызыблэкI зы къуажэм дэс, илъэси 4 — 5 зи ныбжь хъыджэбз цIыкIур фэ-рэкI узым къызэрырагъэцIэлэнур. ЯпэщIыкIэ ар ирагъэфащ зэхэгъэва гуэр. ФохьэкIуэ (медуница) гъэгъуар и лъабжьэр и гъусэу ягъавэрт, фо хэлъу. Хъыджэбз цIыкIур бгъэдахьащ илъэсищ зи ныбжь, фэрэкI къызэуалIэу, зи щIыфэр шын къищIу щIидза щIалэ цIыкIум. Зы фызыжь гуэрым мастищ зэкIэрыщIауэ къищтэри, япэу сабийм и дзажэналъэ зэхуакум, етIуанэу и бгъэ сэмэгум, ещанэу и бынжэм, еплIанэу и Iэгу ижьым, етхуанэуи и лъэгу сэмэгум хиIуащ. Лъы къижын щIидза нэужь, сымаджэм и фэрэкIым къыхиха шыным ар къригъэцIэлащ. ИужькIэ, уIэгъэхэм андзышым (коровяк) и тхьэмпэ гъущэхэр трилъхьащ, щынэ къалъхуагъащIэм и фэ цIыкIуитI и щхьэм трипхэри. Псори зэфIэкIа нэужь, ар и анэм шхыIэн хуабэм кIуэцIишыхьащ. Хъыджэбз цIыкIур хуабэу зэщIэкудауэ яIыгъын хуейт, бжэнышэрэ псыкIэ гъэва губгъуэпхъ (тмин) хьэнтхъупс, фохьэкIуэм, лъабжьэIэфIым (солодка), андзышым къыщIэгъэвыкIа псы ирагъафэу», — итхыжащ абы.
Зи цIыкIухэм я дахагъэмрэ узыншагъэмрэ тегузэвыхь адыгэхэм я бынхэр фэрэкIым кърагъэцIалэрт нэгъуэщI щIыкIэуи: узым шын къимыщI щIыкIэ, сымаджэ хъуам бгъэдагъэгъуалъхьэрт сабий узыншэр. Абы щыгъуэми фохьэкIуэм лъабжьэIэфIым, андзышым къыщIэгъэвыкIа псы щIыIэм куэду ирагъафэрт.
ФэрэкI зыпкърыта сабийр хъужа нэужь, унагъуэм хьэлIамэ ягъавэрти, гъунэгъухэм ¬хурахьэкIырт. Абы къикIырт ягъэ емыкIыу я сабийм узыр зэрыпкърыкIар, узыншэ зэрыхъужар.
ФэрэкI узым зэрыпэщIэт Iэмалыр адыгэхэм къагупсыса нэужь, зэман кIыхь дэкIыжащ дунейм нэгъуэщI зы щIыпIи абы Iэмал щыхуамыгъуэту. XX лIэщIыгъуэрщ абы щытекIуар.
Тхыдэ къудамэм къитащ «Адыгэ Атлантидэ: тхыдэ щыуагъэхэм я лъэужь» зыфIащар. Ар и Iэдакъэ къыщIэкIащ техникэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Иуан Петр. Адыгэ къэралыгъуэр щащэу дунейм текъухьа зэрыхъуар Атлантидэм хуегъадэ щIэныгъэлIым, урысымрэ адыгэмрэ я зэхуаку дэлъа зэхущытыкIэм ироплъэж.
Щэнхабзэ щIэныгъэхэмкIэ кандидат, культуролог Къурашэ Артур тетхыхьащ Леонардэ да Винчи и анэ Катеринэ хуитыныгъэ кърату, а тхылъым нотариусыр щыхьэт техъуэжауэ и Iэ щIэлъу къагъуэтыжа дэфтэрхэм. Дызэрыщыгъуазэщи, иджыблагъэ Италием къыщыдэкIащ Леонардэ да Винчи и анэ Катеринэ теухуа тхылъ. КъызэрахутамкIэ, 15-16 лIэщIыгъуэхэм псэуа италие сурэтыщI, архитектор, щIэныгъэлI гъуэзэджэ, тхакIуэ, макъамэтх, узэщIакIуэ да Винчи Леонардэ и анэр адыгэт. Щхьэхуиту Адыгэ Хэкум (Черкесием) щыпсэуа, гъэрыпIэ ихуэу щIыналъэ жыжьэм къыщыхута, унэIут хъуа бзылъхугъэм хуитыныгъэ зэрыратыжам и щыхьэт тхылъри къагъуэтыжащ. Къурашэм и лъэIукIэ а дэфтэрыр иджырей итальяныбзэмкIэ ятхыжащ, езым ар урысыбзэкIэ зэридзэкIыжащ, тхыгъэр набдзэгубдзаплъэу иджри, зэпкърихыжащ.
Философие щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессорхэу Агапов Евгенийрэ Пендюринэ Людмилэрэ ягъэхьэзыра тхыгъэр теухуащ ислъам диным гущIэгъур къызэрыхэщ щIыкIэм.
Журналым къытехуащ Иуан Петр «На пути к устойчивому развитию (вопросы экологии, образования и науки)» тхылъым, Щхьэгъэпсо Сэфарбий и IэдакъэщIэкIым хуитха рецензэр.
Щоджэн Асхьэд и тхылъ Мейкъуапэ къыщыдэкIарщ: «Страницы жизни. 3 издание исправленное и дополненное» жыхуиIэрщ мэкъумэш щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Сюсарев Валерий рецензэ зыхуитхар.
Адыгэ усакIуэ Теучэж Цугъу и IэдакъэщIэкIхэм теухуауэ тхыгъэ игъэхьэзыращ биологие щIэныгъэхэмкIэ доктор Iэщын Инус.
